00:10 19/12/2019

Đoàn cải lương truyền thống - Nhà hát cải lương Việt Nam vừa cho ra mắt khán giả vở diễn Bên ánh sao khuê của tác giả Nguyễn Văn Thịnh; chuyển thể Cải lương NSƯT Ngọc Chi, do NSND Hoàng Quỳnh Mai đạo diễn. Đây là vở diễn gây tiếng vang lớn không chỉ trong giới làm nghề mà còn tạo được sự ngưỡng mộ với đông đảo công chúng Thủ đô về nội dung vở diễn và tài năng của các nghệ sỹ tham gia. 

Các nghệ sỹ nổi bật nhất vở diễn (từ trái qua): Trung Tuấn, NSƯT Trọng Bình, Thuỳ Dung, NSƯT Mạnh Hùng
 

Lấp lánh vẻ đẹp tài năng và nhân cách của Lễ nghi học sỹ Nguyễn Thị Lộ

Đúng như tên gọi của vở diễn Bên ánh sao khuê, nếu như người ta thường ví đại thi hào Nguyễn Trãi như vì sao khuê thì bên cạnh ông - người vợ ông yêu thương hết mực - Lễ nghi học sỹ Nguyễn Thị Lộ cũng toả sáng không kém, đó là sự lấp lánh về tài năng, trí tuệ, nhân cách và trái tim ấm áp, vị tha cuat bà. Một vở diễn hoàn toàn lấy Thị Lộ làm tâm điểm, dù bà chỉ là “nhân vật phụ” trong trang sử cuộc đời đầy bi tráng của danh nhân Nguyễn Trãi.

Trước đây, từng có rất nhiều vở diễn từ kịch đến cải lương, chèo, dân ca,… nhắc đến nhân vật Thị Lộ, tuy nhiên, gần như chưa có một kịch bản nào lột tả đầy đủ và trọn vẹn về tài năng, nhân cách của Thị Lộ như vở diễn này, một cách rất tài tình. Với “Bên ánh sao khuê”, người ta thấy một Thị Lộ vừa tài năng vừa khiêm tốn, vừa sang trọng vừa gợi cảm, vừa gần gũi vừa nghiêm khắc, vừa thuỷ chung vừa cao thượng, vừa mạnh mẽ nhưng lại rất đàn bà,… Tất cả các "lớp" trong vở diễn đều lột tả một cách hoàn hảo về một con người, một danh nhân văn hoá với đầy những hạnh phúc và đớn đau, đầy sự kiêu hãnh nhưng cũng ngập tràn nước mắt tủi nhục, oan khiên. 

Ấy là một Thị Lộ - học sỹ vô cùng nghiêm khắc, thẳng thắn nhưng cũng đầy mềm dẻo trước một vị vua trẻ vừa ham chơi, vừa háo sắc. Với cái tuổi ngoài 20 của một vị hoàng đế, khi mà tâm sinh lý đang ở thời điểm phát triển mạnh mẽ nhất, vị vua này có nhiều tà ý trong chuyện tình cảm với Thị Lộ nhưng đã phải “chịu thua” trước sự kiên quyết của người “thày giáo” của mình. Rồi khán giả cũng thấy một Thị Lộ yêu chồng tuyệt đối, thuỷ chung son sắt nhưng lại ngậm nỗi đắng đót trong lòng để yêu cầu người hầu gái làm vợ lẽ của chồng mình, mong muốn cô hầu gái sinh cho chồng mình những đứa con chỉ vì bà không thể sinh đẻ - đó được coi là sự hi sinh lớn nhất của người phụ nữ, yêu chồng đến mức ấy thì thế gian ắt hẳn chẳng có nhiều. Khán giả còn thấy một Thị Lộ dù mạnh mẽ, quyết liệt đến thế nhưng cũng lại vẫn rất “đàn bà” khi có những câu nói dù nhẹ nhàng nhưng vô cùng sâu cay khiến Thị Anh “phát điên” - một tính cách muôn đời của phụ nữ,…

Thuỳ Dung (vai Thị Lộ) và NSƯT Mạnh Hùng (vai Nguyễn Trãi)
 

Ngoài việc khắc hoạ rõ nét nhân vật Thị Lộ trong lịch sử Việt Nam, ở vở diễn này, tác giả kịch bản và đạo diễn cũng đã xây dựng một giả thiết khác về vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng trong lịch sử nước Việt gắn với danh nhân Nguyễn Trãi. Nếu như nhiều vở diễn khác khai thác chuyện ngoài “chính sử” vua Lý Thái Tông “ép” Thị Lộ quan hệ tình ái tại Lệ Chi Viên trong đêm nghỉ ngơi trên đường từ Côn Sơn về Kinh đô, sau đó đột tử dẫn đến nỗi oan khiên cho gia tộc Nguyễn Trãi, thì ở vở diễn Bên ánh sao khuê, câu chuyện Lệ Chi Viên được kể một cách vô cùng nhân văn tạo cho khán giả sự ngạc nhiên thích thú vì nó quá logic với tính cách và diễn biến của câu chuyện. 

>> Xem trích đoạn cảnh Lệ Chi Viên TẠI ĐÂY

Khán giả có lẽ sẽ rất bất ngờ khi trong cái “đêm định mệnh” ấy, không phải là việc vua Lê Thái Tông dùng sức mạnh của tuổi trẻ để cưỡng đoạt Thị Lộ, mà thay vào đó, là sự ăn năn, hối lỗi của một đứa học trò với người thày của mình. Câu hát của Lê Thái Tông: “Ta là vua dù áo mão cân đai, cũng cúi xin bà mở lòng tha thứ tội. Thời gian qua ta đã ăn năn hối lỗi, xin bà hãy quý thương ta như đứa trẻ ngày nào” đã gây xúc động mạnh đối với khán giả, nhất là những bậc làm cha mẹ. Rõ ràng, khi con người ta đã nhận ra chân lý ở đời, nhận ra những đúng sai phải trái, và trước một người thày thanh cao và liêm khiết, đầy uy nghi như Thị Lộ, thì đến cả một vị vua cũng phải quỳ xuống, cúi đầu để xin lỗi và hứa “cùng xã tắc giang sơn, sẽ tích đức tu tâm để trở thành minh chúa”, còn gì tuyệt vời hơn thế đối với mong muốn của người thày khi nhìn về tương lai của đứa học trò, dù học trò đó đang là đế vương của một triều đại. Và đó cũng chính là mong mỏi của bất cứ phụ huynh nào đối với đứa con của mình, vì lẽ đó, lớp diễn này có thể nói là “đỉnh cao” của kịch bản, khi hoá giải được quá nhiều những câu chuyện hoang đường ngoài chính sử, nêu bật được vẻ uy nghiêm nhưng cũng đầy vị tha của Thị Lộ, có thể nói đây là lớp diễn đầy đủ nhất tạc nên tính cách hoàn hảo của Lễ nghị học sỹ Thị Lộ.

Cảnh trong vở Bên ánh sao khuê
 

Phải nói thành công lớn nhất của vở diễn Bên ánh sao khuê, ngoài một kịch bản quá hay thì bàn tay đạo diễn đóng vai trò quyết định về sự hấp dẫn của tác phẩm. NSND Hoàng Quỳnh Mai như một đầu bếp cực kỳ giỏi đã chế biến và sắp xếp một bữa tiệc không có quá nhiều sơn hào hải vị, nhưng lại đủ những món ăn dân tộc, đậm đà mà tinh tế, sang trọng nhưng gần gũi, dễ “ăn” mà lại nhớ lâu. Với bản tính đặc trưng của nữ giới, Quỳnh Mai đã khai thác sự nhân văn, nữ tính, lòng bao dung và sự thuỷ chung son sắt của Thị Lộ - tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam. Một câu chuyện “chính sử” nhưng lại được khai thác ở khía cạnh tình cảm, vì thế vở diễn trở nên rất trữ tình, ngọt ngào ở phần âm nhạc (chuyển thể cải lương: NSƯT Ngọc Chi), rất văn học ở lời thoại và ca từ, sử dụng nhiều làn điệu, nhiều bài hát khiến vở diễn trở nên mềm mại, lãng mạn trong tình yêu, sâu sắc trong quan hệ vợ chồng và cái chết cũng trở nên nhẹ nhàng không gây ám ảnh của vợ chồng Nguyễn Trãi – Thị Lộ. Đấy chính là sự nhạy cảm của giới nữ được thể hiện qua những góc nhìn đầy nhân văn, tạo nên hiệu quả bất ngờ cho Bên ánh sao khuê.

Cảnh trong vở diễn Bên ánh sao khuê
 

Điều đáng nói, cũng vẫn kịch bản này, cách đây vài tháng, NSND Hoàng Quỳnh Mai đã dựng cho Nhà hát chèo Thái Bình với tên gọi Trọn nghĩa non sông, vở chèo này đã được Nhà hát chèo Thái Bình mang đi dự Hội diễn chèo toàn quốc 2019 và đã đoạt Huy chuơng vàng một cách vô cùng thuyết phục. Tuy nhiên, khi chuyển sang cải lương, vở diễn trở nên trữ tình và đậm màu sắc tình ca hơn là thiên về “chính sử” như vở chèo Trọn nghĩa non sông. 

Lấp lánh những ngôi sao cải lương xứ Bắc

Thành công của Bên ánh sao khuê ngoài tác giả kịch bản, chuyển thể cải lương, đạo diễn và toàn bộ ekip thì không thể không kể đến sự toả sáng của dàn nghệ sỹ Nhà hát cải lương Việt Nam - Họ thực sự là những viên ngọc sáng. Ngoài những gương mặt gạo cội như NSƯT Mạnh Hùng (vai Nguyễn Trãi), NSƯT Trọng Bình (vai Thái giám Lương Đăng) NSƯT Tiết Đạt (vai Thiếu Bật) với lối diễn đĩnh đạc, bài bản cùng lối hát đã trở nên tinh xảo thì hàng loạt những gương mặt trẻ đã gây được ấn tượng mạnh với khán giả như Hoa Mai (vai Ngọc Giao), Hồng Gấm (vai Thị Anh), Phương Thuỷ (vai Thị Mẫn),… đặc biệt, hai nghệ sỹ nổi bật nhất, tạo ấn tượng mạnh nhất là Thuỳ Dung (vai Thị Lộ) và Trung Tuấn (vai vua Lê Thái Tông). 

Thuỳ Dung thực sự đã có một vai diễn “để đời” trong sự nghiệp của cô. Có thể nói, với cách xây dựng nhân vật Thị Lộ của vở diễn này, Thuỳ Dung như sinh ra để hoá thân vào vai diễn. Với vóc dáng mảnh mai, sang trọng mà gợi cảm, thanh lịch nhưng vẫn rất có sự uy nghiêm của một “nhà giáo”, Thuỳ Dung đã tạo nên một ngoại hình Thị Lộ đẹp đến mê hoặc. Đó không chỉ là một thân hình gợi cảm, gương mặt ngời sáng toát lên vẻ thông minh, phong thái đĩnh đạc nhưng không kém phần duyên dáng, mà ở Thuỳ Dung còn có lợi thế ở giọng hát và giọng nói. Thuỳ Dung sở hữu giọng nữ trung, có độ dày và độ “xước” tạo cảm xúc tự nhiên.

Giọng hát ngọt ngào và ấm áp, đài từ “chắc” và rất gọn gàng, rõ nét khi phát âm lời thoại, vì thế, giọng nói của cô rất sắc nét mà vẫn êm tai. Thuỳ Dung hát ngọt, tình, và rất tinh tế. Những đoạn luyến láy, ngắt hơi kiểu đặc trưng cải lương Bắc nhưng vẫn đủ độ “mùi” kiểu cải lương Nam, sự kết hợp ấy tạo nên một diện mạo Thuỳ Dung tương đối hoàn hảo. Từ vai Mỵ Châu (trong vở Chiếc áo thiên nga - đạo diễn NSND Quỳnh Mai) đến vai Thị Lộ là cả một sự lột xác, tiến bộ vượt bậc từ ca, diễn đến tạo hình nhân vật của Thuỳ Dung, xứng đáng là một ngôi sao trẻ cải lương xứ Bắc.

Trung Tuấn vai vua Lê Thái Tông - một "hiện tượng" của vở diễn Bên ánh sao khuê
 

Bên cạnh Thuỳ Dung, Trung Tuấn có thể coi là một “hiện tượng” trong vở diễn này. Có lẽ đây là phát hiện thú vị nhất của vở diễn Bên ánh sao khuê. Là một nam diễn viên trẻ, nhưng Trung Tuấn gây ngạc nhiên cho khán giả với lối diễn rất tự tin, đĩnh đạc dù vào vai vua Lê Thái Tông được coi là vai khá “nặng ký”. Chỉ là vai thứ chính, nhưng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc khắc hoạ nhân vật chính - Thị Lộ. Thế nên, tất cả những nút thắt tạo kịch tính nhất, nêu bật được tài năng, đức độ và lòng nhân ái, bao dung nhất của Thị Lộ, đều nằm ở các cảnh có sự xuất hiện của vua Lê Thái Tông, và thật ngạc nhiên, Trung Tuấn đã có phần ca - diễn cực kỳ xuất thần. 

Trung Tuấn có giọng hát khoẻ, vang, nảy và khu âm cao rất sáng. Với lợi thế của tuổi trẻ nên khi vào vai vị vua ngoài 20 tuổi, cảm giác như anh “bê nguyên xi” tất cả những tính cách của một người trẻ vào nhân vật mà gần như không cần phải “diễn”. Trung Tuấn diễn đầy năng lượng, cuốn hút và truyền cảm xúc mạnh mẽ tới khán giả. Anh diễn cực kỳ “sôi” ngay cả cảnh cần lắng như lớp diễn ở Lệ Chi Viên, cái “sôi” ngấm vào bên trong thể hiện sự hừng hực của tuổi trẻ nhưng lại “lắng” khi thể hiện bên ngoài qua cốt cách, tinh thần của một vị vua trẻ khi đã “ngộ” ra những điều quý giá trong cuộc đời. Một vai diễn cần cả sự mạnh mẽ, uy nghi nhưng đôi khi cả sự ngỗ ngược, háo sắc của một vị vua trẻ, nhưng lại cần cả những khoảng lắng đọng, đầy hối lỗi và sự chín chắn, trưởng thành,… tất cả đã được Trung Tuấn thể hiện tròn trịa, nhập vai và mang lại cảm xúc tốt cho khán giả. 

Khán giả đến chật kín Nhà hát Kim Mã để xem vở Bên ánh sao khuê
 

Với dàn nghệ sỹ tài năng, đủ cả thanh và sắc cùng lối diễn đồng đều, ăn ý; dàn nhạc chơi hiệu quả, cảnh trí giản đơn nhưng đầy thông điệp và ý tứ, ánh sáng sử dụng hợp lý và tinh tế đã làm nên một vở diễn hoàn hảo, xứng đáng là một trong những tác phẩm sân khấu nổi bật nhất của Cải lương Việt Nam năm 2019.

Ngô Bá Lục (bài, ảnh)

Bài mới cùng mục

Đơn vị chủ quản: CÔNG TY CP TRUYỀN THÔNG THƯƠNG MẠI AN LẠC
Địa chỉ: P1404, nhà 17T4, Hoàng Đạo Thúy, Thanh Xuân, Hà Nội
Chịu trách nhiệm: Bà Vũ Kim Thảo – Giám đốc
Hotline: 0912391270, email: phuongnt@amedia.vn
Dịch vụ Quy định chung Chính sách bảo mật

vhay Sản phẩm hợp tác với báo thethaovietnam.vn
mxh

Giấy phép số 3996/GP-TTĐT do Sở Thông tin và truyền thông Hà Nội cấp ngày 14/12/2015
Giấy ĐKKD số 0102741543, cấp ngày 6/05/2008, đk sửa đổi lần 2 ngày 22/09/2015.
Cơ quan cấp: Phòng Đăng ký kinh doanh - Sở kế hoạch và Đầu tư TP Hà nội

Top